Konteksti i Komentari Elektronik

Komentari Elektronik është një nismë e mbështetur dhe financuar nga projekti i BE “Konsolidimi i Sistemit të Drejtësisë në Shqipëri” (EURALIUS). Nisma vjen në vijim të reformës së thellë të sistemit të drejtësisë në kuadrin e së cilës u miratuan ndryshime thelbësore në Kushtetutë si dhe u miratuan (ose u ndryshuan) rreth 40 ligje të tjera që rregullojnë organizimin dhe funksionimin e sistemit të drejtësisë në vend.

Në fazën e parë Komentari Elektronik do të përqëndrohet në analizimin dhe komentimin e 2 (dy) prej ligjeve të shumta që përbëjnë paketën e reformës: (i) Ligji “Për Organet e Qeverisjes së Sistemit të Drejtësisë”; dhe (ii) Ligji për Statusin e Gjyqtarëve dhe Prokurorëve”.
Ligji për Organet e Qeverisjes së Sistemit të Drejtësisë rregullon mënyrën e krijimit, të organizimit dhe të funksionimit të institucioneve që administrojnë çdo aspekt të sistemit të drejtësisë duke filluar nga Shkolla e Magjistraturës deri tek Këshilli i Lartë Gjyqësor, Këshilli i Lartë i Prokurorisë, Inspektori I Lartë i Drejtësisë dhe Këshilli i Emërimeve në Drejtësi. Ndërsa ligji për statusin rregullon në detaj çdo aspekt dhe fazë të karrierës së magjistratëve duke filluar nga rekrutimi i tyrë deri në mbylljen e karrierës.
Të dyja këto ligje janë në fazat e para të zbatimit. Në fakt, procesi i përzgjedhjes së kandidatëve për anëtarë të institucioneve qeverisëse të sistemit të drejtësisë, i cili bazohet në dispozitat e ligjit për organet e qeverisjes, është tashmë në proces. Po kështu ligji për statusin po zbatohet nga Këshilli i Lartë i Drejtësisë dhe Prokurori i Përgjithshëm në lidhje me të gjitha vendimet që kanë të bëjnë me karrierën e magjistratëve (ndonëse zbatimi i plotë i këtij ligji do të ndodhë vetëm pasi të konstituohet Këshilli i Lartë Gjyqësor dhe Këshilli i Lartë i Prokurorisë).
Të dy ligjet objekt i Komentarit Elektronik prezantojnë risi të shumta, koncepte të reja, kërkesa dhe procedura të panjohura më parë. Institucionet e ngarkuara nga ligji me zbatimin e këtyre ligjeve duhet të përgatiten për zbatimin e tyre. Standardet e reja të këtyre ligjeve nuk duhet të qëndrojnë vetëm në letër, por të shërbejnë si një bazë për një praktikë dhe jurisprudencë të re. Ky Komentari Elektronik është një mekanizëm për arritjen e këtij qëllimi.