PËR ORGANET E QEVERISJES SË SISTEMIT TË DREJTËSISË   |   115/2016

Neni 21: Paraqitja e shprehjes së interesit

1Jo më vonë se 15 ditë nga shpallja e thirrjes për paraqitjen e shprehjeve të interesit, avokatët e interesuar shprehin interesin e tyre përmes një kërkese me shkrim drejtuar Avokatit të Popullit.

2Shprehja e interesit mund të bëhet në adresën elektronike të përmendur në thirrjen për paraqitjen e shprehjeve të interesit dhe/ose në adresën postare të Avokatit të Popullit.

3Krahas kërkesës me shkrim, të interesuarit bashkëngjisin dokumentet e mëposhtme:

ajetëshkrimin e përditësuar;

bnjë platformë personale të qëllimeve dhe objektivave që propozojnë të ndjekin nëse zgjidhen;

cformularin e vetëdeklarimit, sipas kërkesave të ligjit “Për integritetin e personave qe zgjidhen, emërohen ose ushtrojnë funksione publike”;

çnjë deklaratë përkundrejt përgjegjësisë ligjore që nuk kanë qenë anëtarë, bashkëpunëtorë ose të favorizuar të ish-Sigurimit të Shtetit para 2 korrikut të vitit 1991;

dnjë deklaratë përkundrejt përgjegjësisë ligjore se nuk janë bashkëpunëtorë, informatorë ose agjentë të shërbimeve sekrete;

dhdokumente konfirmuese nga Dhoma Kombëtare e Avokatisë, që vërtetojnë se kandidati plotëson kushtet e parashikuara në shkronjat “c” deri në “e”, të nenit 19, të këtij ligji;

eçdo dokument tjetër që vërteton plotësimin e kushteve ligjore të parashikuara në nenin 19 të këtij ligji.

Përmbajtja

      1. Noma, ka për qëllim të ofrojë rregullime konkrete të mënyrës së shprehjes së interesit, në mënyrë që ajo të paraqitet brenda një kohe të shpejtë, por njëkohësisht të arsyeshme për avokatët e interesuar, që plotësojnë kriteret e nenit 19, duke u lejuar atyre kohën e nevojshme për të përgatitur dhe plotësuar dokumentacionin formal shoqërues të shprehjes së interesit. Njëkohësisht dispozita ka për qëllim të përcaktojë formën shkresore të shprehjes së interesit, përmes një kërkese nga çdo avokat interesuar.
      1. Dispozita përmban dokumentacionin që vërteton plotësimin e kritereve pozitive dhe kritereve negative, natyrisht edhe jetëshkrimin e përditësuar që ofron një panoramë të përgjithshme të ecurisë së kualifikimeve dhe prirjeve të zhvillimit të karrierës profesionale të kandidatit, në mënyrë që përzgjedhja nga verifikimi paraprak të synojë maturinë e domosdoshme të gjykimit të Komisionit të Pavarur Ad Hoc, dhe se cilësitë dalluese të kandidatit që u bënë shkak për përzgjedhjen e tij, e karakterizojnë këtë kandidat dhe janë të qëndrueshme në kohë.
      1. Norma reflekton domodoshmërinë që avokatëve të interesuar t’u jepen orientime konkrete mbi afatin kohor, mënyrën e paraqitjes së kërkesës për shprehje interesi, si dhe dokumentacionin bashkëngjitur asaj. Lista e dokumentacionit të kërkuar reflekton pritshmëritë e ligjvënësit lidhur me kandidatët që synohen të zgjidhen si anëtar të KLGJ-së nga radhët e avokatëve, por ajo që spikat në këtë listë është se zgjedhja nuk konceptohet thjesht si një avancim apo vetërealizim personal i kandidatit avokat, përfshirja në këtë listë e platformës personale të kandidatit, duke artikuluar vizionin e tij si anëtar i KLGJ-së, është indikator i qartë i vullnetit të legjislatorit për të zgjedhur avokatët me vizionin më të drejtë, më të përshtatshëm dhe të duhur për funksionimin e KLGJ-së, dhe jo thjesht atë më të aftët, më të kualifikuarit ose më të suksesshmit profesionalisht.

       

      1. Norma në përmbajtje të saj zbret në nivelin e rregullimeve konkrete, duke përcaktuar një listë të domosdoshme dokumentacioni që është konceptuar të përmbajë disa elementë thelbësorë të pareduktueshëm, në mënyrë që verifikimi paraprak të mos jetë thjesht sipas kritereve formale të nenit 19, por të jetë në funksion të objektivit të zgjedhjes së anëtarëve avokatë në KLGJ sipas parimit meritokratik.

       

      1. Nga kjo prespektivë, çdo avokat i interesuar nuk duhet të jetë thjesht dhe vetëm një avokat i shquar profesionalisht, por duhet t’i përqaset detyrës së re si anëtar i KLGJ, në rast se zgjidhet, edhe me një perspektivë, që është oferta e tij personale e qëllimeve dhe objektivave që ai synon të jetësojë në funksionimin e KLGJ. Norma garanton që procesi i zgjedhjes së anëtarëve joavokatë të KLGJ të udhëhiqet jo vetëm nga parimi i aftësisë profesionale, por edhe ai i politikës së lëgjislatorit, d.m.th i zgjedhjes së kandidaturave të përshtatshme dhe të duhura (fit for the job), në mënyrë që ligji të sjellë efektet pozitive të pritshme.

       

      1. Në nivelin e vetveprimit të avokatëve të interesuar për t’iu përgjigjur pozitivisht shpalljes së vendeve vakante dhe thirrjes për shprehje interesi, pika 1 e kësaj dispozite ligjore përcakton kufirin kohor 15 (pesëmbedhjetë) ditor brenda të cilit mund të paraqitet “shprehja e interesit”, në formën e një kërkese me shkrim drejtuar Avokatit të Popullit.

       

      1. Pika 2, në kuadrin e lehtësimit të procesit të aplikimit dhe pjesëmarrjes në fazën e verifikimit paraprak, ofron në mënyrë alternative aplikimin ose përmes postës elektronike, ose përmes adresës postare të Avokatit të Popullit.

       

      1. Pika 3, më e rëndësishmja e kësaj dispozite ligjore, përmban një listë dokumentacioni shoqërues të domodoshëm të kërkesës për shprehje interesi, nga shqyrtimi i përmbajtjes të të cilit mund të krijohet profili professional, i integritetit të çdo kandidati, si dhe i ofertës së tij personale në rast zgjedhjeje në KLGJ, e konceptuar si platforma e tij personale me axhendën e prioriteve të qëllimeve dhe objektivave të propozuara gjatë kohëzgjatjes së mandatit te tij si anëtar i KLGJ Dokumentacioni për kriteret negative është analog me dokumentacionin që kërkohet për pastërtinë e figurës të personave që zgjidhen, emërohen ose ushtrojnë funksione publike (d.m.th mospërfshirja në fenomene negative që synojnë të adresojnë ligjet kundër korrupsionit dhe ai për dekriminalizimin e administratës publike), dokumentacioni në lidhje me luajalitetin ndaj rendit kushtetues demokratik dhe interesit dhe sovranitetit kombëtar, ku sigurisht spikatin kërkesat për të mos qenë bashkëpunëtor i ish-Sigurimit të Shtetit gjatë diktaturës komuniste totalitare, dhe ai të mos qenit bashkëpuntor, informator apo agjent i shërbimeve të huaja sekrete.

       

      1. Shkronja “dh” e pikës 3 të dispozitës, parashikon se, për nga vetë natyra e tyre kushtet e parashikuara nga shkronjat “c” deri në “e” të ligjit, mund të konfirmohen vetëm me dokumente konfirmuese nga Dhoma Kombëtare e Avokatisë. Shkronja ‘e” e listës së dokumentacionit sipas pikës 3 të kësaj dispozite, synon të ofrojë hapësirën e duhur për fleksibilitetet çdo avokati të interesuar, duke i njohur të drejtën të paraqesë çdo dokument të vlefshëm ligjërisht, që vërteton plotësimin e kushteve të nenit 19.
      1. Konteksti historik në të cilin është miratuar dispozita (në fakt të gjitha dispozitat e Seksionit II të ligjit për Organet e Qeverisjes së Sistemit të Drejtësisë) është ai i reformës së thellë kushtetuese e ligjore të sistemit të drejtësisë të vitit 2016. Dispozita që komentohet është zbërthim i drejtpërdrejtë i nenit 147 të Kushtetutës, i cili është në vetvete, u miratua në kuadër të reformës, kushtetuese të miratuar nga Kuvendi në korrik 2016, në bazë të një marrëveshjeje mes të gjitha forcave politike kryesore në vend dhe pas një procesi të gjatë konsultimesh me bashkësinë ndërkombëtare dhe institucionet e specializuara në fushën e shtetit të së drejtës, veçanërisht Komisionin e Venecias (organ i Këshillit të Europës).

       

      1. Kjo reformë u parapari nga dy dokumenta të rëndësishëm strategjikë: (i) Dokumenti Analitik i Sistemit të Drejtësisë[1]; dhe (ii) Strategjia e Reformës në Drejtësi[2]. Këta dokumenta të rëndësishëm që u miratuan nga Komisioni i Posaçëm Ad Hoc për Reformën në Drejtësi (ndonëse i dyti vetëm në parim për shkak të mosmarrëveshjeve politike) përcaktuan problemet e sistemit dhe drejtimet që do të ndiqte reforma për t’i adresuar ato (problemet). Në fushën e qeverisjes së sistemit gjyqësor, dhe më konkretisht në lidhje me mënyrën e funksionimit të Këshillit të Lartë të Drejtësisë/KLD (organi pararendës i KLGJ), si organi kryesor i vetëqeverisjes së gjyqësorit, Dokumenti Analitik identifikoi problemet e mëposhtme: (i) fryma korporatiste (ose vetëshërbyese) në punën e KLD e përcaktuar nga dominimi i gjyqtarëve në përbërje të KLD-së dhe nënpërfaqësimi i aktorëve të tjerë të rëndësishëm të sistemit gjyqësor[3]; (ii) pavarësia e cunguar e anëtarëve të KLD që zgjidheshin nga Kuvendi me shumicë të thjeshtë pa ndonjë sistem të verifikimit paraprak të cilësive të tyre morale e profesionale[4] dhe (iii) mungesa e kritereve profesionale për kandidatët për anëtarë të KLD që nuk garantonte cilësinë e anëtarëve të KLD dhe njëkohësisht i hapte rrugë konsideratave politike në zgjedhjen e anëtarëve[5]. Këto probleme u shprehën në formën e objektivave në Strategjinë e Reformës në Drejtësi[6] dhe, më tej, në dispozita si kjo që po komentohet.

       

      1. Në vijim të gjetjeve të Analizës dhe objektivave të Strategjisë, Neni 147 i Kushtetutës riformatoi mënyrën e kompozimit të KLGJ, i cili është organi i vetëqeverisjes së gjyqësorit që zëvendëson ish-Këshillin e Lartë të Drejtësisë. Përbërja e KLGJ-së ndryshon në aspekte të rëndësishme nga mënyra e formimit të KLD-së së vjetër. Në veçanti, reforma kushtetuese solli një ribalancim mes anëtarëve gjyqtarë dhe anëtarëve jo-gjyqtarë (“laikë”) të organit, duke vendosur një raport 6-5 në anëtarësinë e tij. Ndërkohë që anëtarët e zgjedhur nga rradhët e vetë gjyqësorit përsëri kontrollojnë shumicën në KLGJ, 5 anëtarët e zgjedhur nga rradhët e profesioneve të lira të lidhura me fushën e drejtësisë (avokatia, akademia juridike dhe organizatat e shoqërisë civile aktive në këtë fushë) sjellin një element korrektues dhe balancues në lidhje me problemet e identifikuara në veprimtarinë e KLD-së së vjetër (shih më lart): në veçanti korporatizmin e theksuar dhe të pashëndetshëm të krijuar mes anëtarëve gjyqëtarë dhe mungesën e përgjegjshmërisë ndaj përdoruesve të sistemit të drejtësisë dhe shoqërisë në përgjithësi.

       

      1. Në këtë kontekst, rregullimi i nenit 19 (si pjesë e rregullimit të Seksionit II të ligjit për qeverisjen) detajon rregullimin e nenit 147 të Kushtetutës duke prezantuar konceptin e përzgjedhjes paraprake të kandidatëve për anëtarë të KLGJ nga struktura të pavarura jashtë Kuvendit dhe duke parashikuar kritere ekzigjente morale e profesionale për kandidatët. Në këtë mënyrë rregullimi i nenit 19 ndihmon në realizimin e objektivave të mëposhtëm: (i) eliminimin e frymës korporatiste që është vërejtur në funksionimin e KLD duke shtuar numrin e anëtarëve jo gjyqtarë të KLGJ[7]; (ii) garantimin e cilësisë sa më të lartë të anëtarëve përmes parashikimit të kritereve ekzigjente morale e profesionale për kandidatët për anëtarë të KLGJ që zgjidhen nga Kuvendi[8]; dhe (iii) krijimin e kushteve për garantimin e pavarësisë së anëtarëve të ardhshëm të KLGJ përmes një procesi përzgjedhjeje paraprake (bazuar krejtësisht në meritë) dhe një emërimi me shumicë të cilësuar nga Kuvendi.

       

      [1] Vendimi nr. 14, datë 30.07.2015 i Komisionit Parlamentar për Reformën në Drejtësi

      [2] Vendimi nr. 15, datë 30.07.2015 i Komisionit Parlamentar për Reformën në Drejtësi

      [3] Shih http://www.reformanedrejtesi.al/sites/default/files/dokumenti_shqip.pdf faqe 29, vizituar për herë të fundit në datë 31.07.2017

      [4] Idem

      [5] Idem

      [6] Shih http://www.reformanedrejtesi.al/dokumenti-strategjik-dhe-plani-i-veprimit Pjesa II, Objektivi 3, faqe 12, vizituar për herë të fundit në datë 31.07.2017

      [7] Sipas Kushtetutës së vitit 1998 KLD përbëhej nga Presidenti i Republikës, Kryetari i Gjykatës së Lartë, Ministri i Drejtësisë (këta 3 anëtarë ishin ex officio), 3 anëtarë të zgjedhur nga Parlamenti dhe 9 gjyqtarë të të gjitha niveleve të zgjedhur nga Konferenca Gjyqësore Kombëtare. Pra në llogari të fundit, 10 nga 15 anëtarët e KLGJ vinin nga gjyqësori.

      [8] Kushtetuta e vitit 1998 dhe ligji nr. 8811, datë 17.05.2001 “Për organizimin dhe funksionimin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë” nuk parashikonin asnjë kriter për anëtarët e KLD të zgjedhur nga Kuvendi.

      1. Neni 21 është një normë e cila vijon të detajojë procedurën e përzgjedhjes dhe për këtë arsye informacioni për legjislacionin ndërkombëtar i paraqitur për nenin 19 është i vlefshëm edhe në këtë rast.
    1. Neni 21 është një normë e cila vijon të detajojë procedurën e përzgjedhjes dhe për këtë arsye informacioni për standardet ndërkombëtare i paraqitur për nenin 19 është i vlefshëm edhe në këtë rast.
    1. Materialet legjislative kryesore janë raporti që shoqëron projekt ligjin për Organet e Qeverisjes së Sistemit të Drejtësisë[1] dhe procesverbalet e mbledhjeve të Komisionit të Posacëm Parlamentar, të datave 14, 19 dhe 20 shtator 2016, në të cilat u shqyrtua projektligji në fjalë.[2] Sidoqoftë, duhet theksuar se drafti që iu nënshtrua diskutimeve në mbledhjet e Komisionit të Posaçëm Parlamentar nuk e parashikonte fare Komisionin e Posaçëm Ad Hoc për përzgjedhjen paraprake të kandidatëve nga avokatia. Sipas draftit të diskutuar në Komisionin e Posaçëm Parlamentar përzgjedhja paraprake e kandidatëve për anëtarë të KLGJ nga avokatia bëhej nga strukturat vetëqeverisëse të profesionit të avokatisë. Më konkretisht, versioni që u diskutua në Kuvend parashikonte kandidim dhe përzgjedhje të një numri të caktuar kandidatësh brenda secilës dhomë avokatie dhe një raund final përzgjedhës ku kandidatët e përzgjedhur nga dhomat lokale i nënshtroheshin përzgjedhjes përfundimtare pranë strukturave të Dhomës Kombëtare të Avokatisë. Kjo u konsiderua e papërshtatshme nga Komisioni i Posaçëm, dhe iu la detyrë grupit të ekspertëve të konceptojnë një mekanizëm paraseleksionues jashtë strukturave vetëqeverisëse të profesionit të avokatisë. Si rrjedhim, dispozitat e këtij nënseksioni morën formën e tyre aktuale vetëm në “minutën e fundit,” në kuadrin e një sërë amendamentesh të propozuara nga relatorja e projektligjit më datën 02.11.2016,[3] një ditë para miratimit të tij në seancë plenare. Raporti i relatores bashkangjitur amendamenteve të datës 2 nëntor përmban disa konsiderata në lidhje me formulën e zgjedhur për Komisionin e Posaçëm Ad Hoc dhe listën përfundimtare të kritereve që duhet të plotësojnë kandidatët.[4]

     

    1. Duke u kthyer për një moment te diskutimet e periudhës 14-20 shtator 2016 në Komisionin e Posaçëm, aspektet më të debatuara mes deputetëve të shumicës dhe pakicës parlamentare lidhen me arkitekturën dhe vetë ekzistencën e procedurave paraparlamentare të verifikimit dhe përzgjedhjes së kandidatëve. Diskutimi mbi këtë pikë ishte i gjatë, por mund të përmblidhet në çështjen e kushtetueshmërisë dhe dëshirueshmërisë të parashikimit në ligj të një sërë filtrave paraseleksionues, të cilat nuk parashihen shprehimisht në nenin 147 të Kushtetutës; ky i fundit shprehet se “kritere të tjera dhe procedura për përzgjedhjen e kandidatëve rregullohen me ligj.” Ekspertët e grupit të punës dhe deputetët e shumicës iu përmbajtën qëndrimit se një rregullim i tillë nuk ndalohet nga Kushtetuta dhe është i nevojshëm për të garantuar depolitizimin dhe përfaqësueshmërinë e anëtarësisë laike të organeve qeverisëse, parime të cilave u referohet, ndër të tjerë, edhe Komisioni i Venecias (shih supra). Deputetët e pakicës mbajtën qëndrimin se kjo lloj arkitekture ishte tejkaluar nga kompromisi politik i korrikut 2016 që bëri të mundur miratimin e amendamenteve kushtetuese dhe se formulat e propozuara deri në atë moment kufizonin në mënyrë antikushtetuese autonominë e Kuvendit në përzgjedhjen e hapur të kandidatëve nga tre fushat përkatëse, si dhe bënin të mundur “kapjen politike” të organeve.

     

    1. Duhet thënë se objeksionet e opozitës, megjithëse nuk u pranuan në thelbin e tyre nga shumica, patën megjithatë një farë efekti në projektimin përfundimtar të procedurave përzgjedhëse paraparlamentare. Kështu për shembull sistemi i zgjedhjes së kandidatëve me votim nga kolegët e tyre, nëpërmjet dhomave vendore dhe Dhomës Kombëtare të Avokatisë, (i cili parashihej në draftin fillestar), u zëvendësua me komisionin Ad Hoc që kemi sot në ligj.[5]

     

    1. Pas miratimit të ligjit 115/2016, objeksionet e sipërpërmendura të opozitës u materializuan gjithsesi në një kërkesë të depozituar në Gjykatën Kushtetuese për konstatimin e anti-kushtetueshmërisë së ligjit në fjalë, përfshi edhe nenin 19. Gjykata Kushtetuese nuk e pranoi arsyetimin e kërkuesit duke theksuar, midis të tjerash, se: “Rregullimet që bën Kushtetuta nuk mund të jenë gjithmonë të plota e shteruese ... Gjithësesi mbeten mjaft aspekte të organizimit të jetës institucionale për t’u parashikuar në ligje ose akte të tjera normative[6]. Në këtë mënyrë Gjykata Kushtetuese sanksionoi kuptimin e legjislatorit të zakonshëm sipas të cilit, fjalia e fundit e paragrafit 3 të nenit 147 të Kushtetutës (“Kritere të tjera dhe procedura për përzgjedhjen e kandidatëve rregullohen me ligj”), është një autorizim i mjaftueshëm për legjislatorin e zakonshëm që ky i fundit të parashikojë në ligj një sistem të filtrimit të kandidaturave përmes një procedure paraprake për verifikimin e kandidatëve dhe krijimit të një strukture të posaçme për kryerjen e këtij verifikimi jashtë Kuvendit.

     

     

    [1] Shih http://www.reformanedrejtesi.al/sites/default/files/290616relacion-qeverisja-e-gjyqesorit.pdf , vizituar për herë të fundit në datë 31.07.2017

    [2] Shih http://www.reformanedrejtesi.al/procesverbale, vizituar për herë të fundit në datë 31.07.2017

    [3] Shih https://www.parlament.al/ëp-content/uploads/2016/07/Amendament-1.pdf, vizituar për herë të fundit në datë 31.07.2017

    [4] V. Hysi, Raport për Amendamentet e Propozuara, fq. 63-65, ibid.

    [5] Ibid, pika 2.3, fq. 62.

    [6] Gjykata Kushtetuese: Vendim nr. 41, datë 16.05.2017, 1/5 e deputetëve për kushtetutshmërinë e ligit për organet e qeverisjes, faqe 11.

    • Neni 147 i Kushtetutës
    • Neni 152 i këtij ligji, në lidhje me zgjedhjen e anëtarit të KLP-së që përfaqëson shoqërinë civile
  • Asnjë koment
    1. Gjykata Kushtetuese: Vendim nr. 41, datë 16.5.2017, 1/5 e deputetëve për kushtetutshmërinë e ligjit për organet e qeverisjes. Objekt i ankimit, midis të tjerave, ishte tërësia e neneve dhe seksioneve të Ligjit që rregullojnë procedurën e përzgjdhjes paraprake të anëtarëve jo magjistratë të KLGJ jashtë Kuvendit. Ankimi për këtë pikë nuk u pranua nga Gjykata Kushtetuese.
    1. Materiale relevante në lidhje me nevojën për ristrukturimin e organeve qeverisëse si dhe zgjidhjet e propozuara janë Dokumenti Analitik dhe Dokumenti Strategjik i Reformës në Sistemin e Drejtësisë, të miratuara nga Komisioni i Posaçëm Parlamentar.[1] Shpjegimet më të plota në lidhje me zgjidhjet konkrete të materializuara në ligj gjenden në materialet legjislative të sipërcituara, dhe sidomos në Raportin e relatores së ligjit për amendamentet e paraqitura në sesionin plenar.

     

    [1] Shih http://reformanedrejtesi.al/dokumenti-analitik dhe http://reformanedrejtesi.al/dokumenti-strategjik-dhe-plani-i-veprimit vizituar për herë të fundit në datë 31.07.2017

    1. Ligji Nr. 8811, datë 17.5.2001 (ndryshuar me ligjin nr. 9448, datë 5.12.2005) “Për Organizimin dhe Funksionimin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë”.

     

Gent Ibrahimi
Marsida Xhaferllari, Arta Vorpsi, Gent Ibrahimi, Alma Faskaj (Vokopola)